Op weg naar een nieuwe regionale overheid

Nieuws op weg naar een nieuwe regionale overheid 3 Dec 2009

Na de commotie omtrent de naamgeving van een noordelijk landsdeel is het tijd voor een inhoudelijke discussie. Waarom zouden de drie noordelijke provincies moeten samenvoegen? Waarom moeten we toewerken naar een nieuwe regionale overheid? Voorzitter Bert van der Haar spreekt zich uit.

Waarom komt VNO-NCW Noord met deze boodschap? Waarom willen wij de drie noordelijke provincies samenvoegen? In de eerste plaats heeft dit een economische noodzaak. Het kabinet heeft twintig werkgroepen gevraagd te onderzoeken hoe het Rijk de komende jaren €35 miljard kan bezuinigen. Dit zal ook flinke gevolgen voor de regio hebben. Ongeveer elf procent van de bezuinigingen slaat neer in het Noorden, oftewel bijna €4 miljard.

 

De provincies zullen als gevolg hiervan minder te besteden hebben en moeten gaan bezuinigen. Noord-Nederland is een relatief klein gebied, met 1,7 miljoen inwoners verspreid over drie provincies. Ter vergelijking: de provincie Gelderland heeft zestien procent meer inwoners, maar kan wel met 1.000 ambtenaren minder af. Door onze krachten te bundelen kunnen de noordelijke provincies alleen al op ambtenarensalarissen €80 tot €100 miljoen besparen. Daarnaast resulteert één landsdeel in een grotere verdiencapaciteit door een efficiëntere provinciale werkwijze.

 

De maatschappij verandert continu en ons huidige bestuurlijke stelsel, dat dateert uit 1848, is gewoon achterhaald. Alleen door drie kleine provincies als Groningen, Friesland en Drenthe samen te voegen, kun je slagvaardig optreden. Waar nu per provincie een ambtenaar dezelfde portefeuille heeft, kunnen zij zich binnen één landsdeel meer specialiseren. Op deze manier is een noordelijke provincie beter in staat het bedrijfsleven te bedienen, bijvoorbeeld bij het afhandelen van vergunningen.

 

Daarnaast zorgt één noordelijke provincie voor een grotere vuist richting Den Haag en Brussel. Afzonderlijk wordt de stem van Groningen, Friesland of Drenthe nauwelijks gehoord, maar gezamenlijk stel je wél wat voor en heb je meer zeggenschap. Dit geldt ook op internationaal gebied, bijvoorbeeld richting onze oosterburen. Als één landsdeel heeft Noord-Nederland veel meer te bieden en is daar als economische macht ongeveer vergelijkbaar met de regio Hamburg.

 

De samenwerking tussen VNO-NCW en MKB toont aan hoe de eerste stappen richting een noordelijk landsdeel gezet kunnen worden. In de Malietoren in Den Haag werken de twee werkgeversorganisaties inmiddels met één gezamenlijke backoffice en vormen één gemeenschappelijk bureau. VNO-NCW en MKB zijn wel twee aparte instanties gebleven, die nauw samenwerken en naar buiten toe zoveel mogelijk met één mond spreken. Het resultaat: kostenbesparingen en efficiency. Ook de noordelijke provincies zouden op korte termijn dergelijke stappen moeten zetten.

 

Waar we vervolgens naartoe moeten is een nieuwe regionale overheid. Veel gehoorde kritiek op dit voorstel is dat provinciale schaalvergroting leidt tot meer afstand tussen de overheid en het volk. Maar laten we eerlijk zijn, welke noorderling merkt in het dagelijks leven iets van de provincie? Dit kan ook haast niet anders, gezien het feit dat zij nauwelijks taken heeft die de burger rechtstreeks raken. Deze heeft daarom eigenlijk al afgehaakt, getuige de opkomst bij de provinciale verkiezingen. Het opkomstpercentage lag de afgelopen tien jaar onder de vijftig procent.

 

Waar de afgelopen week vooral discussie over is geweest, is de naamgeving van één noordelijke provincie. Mensen in Groningen en Drenthe zijn bang hun eigen cultuur en identiteit verdwijnen als ze straks in de provincie Friesland wonen. Laat hierover echter geen misverstanden bestaan: VNO-NCW Noord pleit voor één noordelijk landsdeel, maar de streken Groningen, Friesland en Drenthe zullen absoluut niet verdwijnen. En we hoeven in Groningen en Drenthe straks niet Fries te spreken.

 

Als trotse Drent kan ik persoonlijk prima over mijn eigen schaduw heen stappen. Friesland is vanuit historisch oogpunt een uitstekende naam voor een grote en daadkrachtige provincie in het Noorden. In de 8e eeuw strekte Friesland zich uit van de Belgische kust tot Duitsland. Hier zijn de namen West-Friesland in Noord-Holland en Oost-Friesland in Duitsland overblijfselen van. Waarom zouden we het gebied hier tussenin dan niet Friesland noemen?

 

In de afgelopen week heeft deze suggestie veel emoties opgeroepen. Dit zorgt voor afleiding van waar het daadwerkelijk om gaat: de bestuurlijke vernieuwing. Laten we de komende tijd daarom vooral een inhoudelijke discussie blijven voeren over één noordelijke provincie. En wat betreft de Romeinse senator Cato; die is uiteindelijk in zijn missie geslaagd.

 

Bert van der Haar,

Voorzitter VNO-NCW Noord

Partners