Gerrit van Werven: Energie als speerpunt van de economie

gerrit van werven 13 Dec 2010

Volgens directeur Gerrit van Werven van Energy Valley ligt er een enorme opgave om de milieudoelstellingen van Nederland te halen: “Er is nog onvoldoende besef”. Een interview met de man achter het plan om van het Noorden dé energieregio van Europa te maken.

Hoe staat Noord-Nederland er voor op energiegebied?
Van Werven: “In 2003 is Energy Vally opgericht als initiatief om de noordelijke energie-economie en -werkgelegenheid uit te breiden. In de loop der jaren heeft dat steeds meer gehoor gevonden en zijn er meer projecten ontstaan. Deels autonoom, deels omdat er steeds meer aandacht voor energie in het Noorden is gekomen. Er worden vele miljarden geïnvesteerd in bijvoorbeeld pijpleidingen, gasopslag, bouw van centrales en fabrieken en windparken.

Maar het zit niet alleen in de grote projecten: Energy Valley stimuleert ook kleinere bedrijven, zoals bijvoorbeeld een reclamebureau dat zich in de energiemarkt specialiseert en nu de Europese markt bedient omdat ze die sector goed kennen en daardoor tientallen mensen aan het werk helpen. En er zijn bijvoorbeeld transportbedrijven die gespecialiseerd zijn in het vervoeren van gaspompen en schildersbedrijven die gespecialiseerd zijn in het schilderen van grote installaties.”

Bent u tevreden over de ontwikkelingen in het Noorden?
“Waar ik tevreden over ben is de enorme golf aan investeringen. Waar ik echter minder tevreden over ben, is de mate waarin ons MKB gebruik maakt van de naam van Energy Valley en van de energiemarkt. In de komende tien jaar worden er honderden miljarden geïnvesteerd in het hoogspanningsnet en in het gasnet. Ook de Europese Unie trekt tientallen miljarden uit op het gebied van duurzame energie, waar ook de markt flink in investeert. Het MKB in het Noorden zou hier veel actiever op moeten inspelen en daar is ruimte voor. Vooral internationaal liggen er grote mogelijkheden.”

Hoe moet het MKB dat volgens u aanpakken?
“Probleem in deze is de afstand en onbekendheid met de sector. Er zijn bedrijven die vanuit hun traditionele activiteiten het thema (duurzame) energie hebben opgepakt. Wegenbouwers, installatiebedrijven, drukkerijen, noem maar op. Volgens mij zou elk bedrijf op een moment van strategische heroriëntatie moeten kijken naar het thema energie.

Bijvoorbeeld bij de productie en plaatsing van windmolens in de Noordzee zullen Nederlandse bedrijven een flink deel van de werkzaamheden uitvoeren. Deze parken moeten straks beheerd en onderhouden worden, er zullen boten naartoe moeten varen. Voorbeelden van markten in de energiesector die opgepakt kunnen worden en waar noordelijke bedrijven op kunnen inspelen.”

Hoe zou u de rol van Energy Valley omschrijven?
“Energy Valley initieert bepaalde thema’s zoals windenergie op zee en groen gas. We ontwikkelen nieuwe markten en faciliteren bedrijven die hierin investeren. Daarmee stimuleren we de ontwikkeling van Noord-Nederland als energieregio. Energy Valley heeft zich inmiddels ontwikkeld tot een krachtige netwerkorganisatie die vanuit de regio is gegroeid naar een nationale schaal. Dat wordt ook algemeen erkend en staat genoemd in het regeerakkoord als te bevorderen initiatief.

Nu is het tijd om het traject een Europese dimensie te geven en aan te haken bij de geldstromen vanuit Brussel. Brainport Eindhoven leert hoe je dat succesvol kunt doen. Wij hebben in dat licht de Hansa Energy Corridor opgericht, een samenwerkingsverband met Duitsland en straks ook Scandinavië om gezamenlijk projecten op te starten.”

Had u deze ontwikkeling zeven jaar geleden voor ogen?
“Nee, het is veel sneller gegaan dan ik had gedacht. Dit komt door de gunstige condities in het Noorden en door nieuwe ontwikkelingen, zoals bijvoorbeeld een bundeling van de gassector. Gasunie werd een 100% staatsbedrijf en kreeg de mogelijkheid om internationaal te opereren zonder commerciële aandeelhouders. Daardoor hebben zij hun gastransportnet kunnen uitbreiden en hebben ze investeringen kunnen doen, waardoor er meer dynamiek op de energiemarkt is ontstaan.

De condities en omstandigheden waren er om de energieactiviteiten in het Noorden te laten landen. We hebben een ondergrond die geschikt is voor grootschalige gasopslag en eventueel CO2-opslag; we hebben zoutkoepels waar je gas kunt opslaan en onder druk weer uit kunt halen, waardoor je kunt balanceren in het gasnet. Dat hebben ze in andere delen van Nederland niet.”

U noemt CO2-opslag, een actueel thema. Wat is uw visie daarop?
“Los van de actuele ontwikkelingen geldt in de algemeenheid dat Nederland zijn milieudoelstellingen niet kan halen zonder CO2-opslag. We redden het niet met wind- en met zonne-energie. Op het gebied van duurzame energie zitten we nu op zo’n vier procent. Om daar voor 2020 tien procent bij te krijgen, moet je wel naar CO2-opslag kijken.

Bovendien creëert het opdoen van ervaring met CO2-opslag business. In landen als Rusland, Amerika en China is men zeer geïnteresseerd in de technologie. Op het moment dat je dit beheerst en deze hoogspecialistische kennis verder ontwikkelt, dan kun je dit verkopen. Deze nieuwe markt biedt absoluut een economische kans voor Noord-Nederland.”

Hoe kijkt u naar het regeerakkoord, met name op energiegebied?
“Het is goed dat het kabinet voor het eerst energie als speerpunt voor de ontwikkeling van de Nederlandse economie heeft benoemd. Daarbij heeft het kabinet Energy Valley als een belangrijke pijler aangewezen.

De doelstellingen op het gebied van duurzaamheid zijn door het kabinet zijn teruggeschroefd van 20% naar 14% in 2020, maar om dat te bereiken wordt nog steeds een enorme opgave en dat realiseert men zich nog niet voldoende. Er zal dan substantieel meer geld geïnvesteerd moeten worden. Investeren in wind op zee, biomassaconversie, zonnetechnologie, CCS, noem maar op.”

De SER Noord-Nederland heeft recent advies uitbracht over de mogelijkheden van biobased economy in het Noorden. Hoe denkt u daar over?
“Biobased Economy is voor het Noorden een grote kans op het gebied van de vergroening van de energie. Het concept van energietransitieparken is al ontwikkeld, waarin de ene industrie het restwater levert, de andere CO2 en waarin een stuk vergroening van de grondstoffenstroom plaatsvindt. Ik ben het dan ook eens met de kansen die de SER Noord-Nederland schetst.

Deze proberen wij te verzilveren door voorstellen te doen en initiatieven op het gebied van nieuwe technologieën verder te brengen en te financieren. Je moet het vooral durven. Als je zegt: we willen grootschalig algenteelt toepassen, laten we dan maar eens beginnen met een algenbak van tien hectare.”

Waar denkt u dat Noord-Nederland als energieregio staat in 2020?
“Er wordt op dit ogenblik in de Energy Valley regio zo’n €5 miljard per jaar geïnvesteerd: in gasleidingen, gasopslag, bouw van centrales en windparken. Sommige projecten zijn eenmalig, andere projecten moeten nog beginnen en zullen jarenlang doorlopen. Het bouwen van windparken zal de komende vijftien, twintig jaar plaatsvinden. Dat geldt ook voor de markt van gasopslag.

Op de markt voor duurzaam en elektrisch rijden zullen nieuwe apparaten ontwikkeld worden. Hetzelfde geldt voor de markt van de smart grids. We gaan toe naar een andere consumentenmarkt voor de levering van gas en stroom. Veel efficiënter en klantgerichter. Denk aan technieken waarmee je op afstand je verwarming en apparaten thuis kunt bedienen. Maar het gaat verder: een intelligent systeem kan je energieverbruik straks monitoren en afstemmen. Ook kunnen huizen stroom leveren aan het net om op die manier voor een goede balans in de wijk te zorgen.

Noord-Nederland kan gebruik maken van deze nieuwe markten en Energy Valley wil bedrijven in de regio hierbij betrekken. De energiemarkt is niet een tijdelijke markt: de gas- en oliemarkt blijven de komende dertig, veertig jaar bestaan. Wind en CCS komen daarbij, evenals duurzame markten. Meer dan genoeg kansen om op in te spelen.”

Thema's

Partners