Aanbesteden in de infrasector: 'Alles draait om vertrouwen'

Infra: Beeld van de ring Groningen 19 Apr 2013

19 maart vond in Groningen een bijeenkomst plaats over innovatieve vormen van aanbesteden en innovatieve contractvormen in de infrasector. Het was een middag waarop veel afkortingen de revue passeerden. Maar uiteindelijk draaide alles om één woord: vertrouwen. Want vertrouwen tussen opdrachtgever en opdrachtnemer leidt tot een beter gebruik van de expertise van de marktpartijen en een beter eindresultaat.

Ruimte voor onderscheidend vermogen
Bij het traditionele aanbesteden geeft de opdrachtgever exact aan wat hij wil hebben. De opdrachtnemer kan zich daarom alleen op basis van laagste prijs onderscheiden van zijn concurrenten. Volgens Sjoerd Posthuma, consultant bij adviesbureau Scenter, levert deze aanpak voor beide partijen vooral nadelen op. De aanbieder voelt zich miskend omdat er geen beroep wordt gedaan op zijn vakkennis. En de opdrachtgever laat een kans liggen omdat hij, als hij wél gebruik zou maken van de expertise van de ander, waarschijnlijk een beter product of dienst zou ontvangen.  

Posthuma verwijst hierbij naar zijn ervaringen als software-inkoper bij een ministerie. Hij stelde er dikke pakketten van eisen op om te voorkomen dat leveranciers hem slechte producten zouden leveren. Het gevolg was dat er producten werden geleverd die weliswaar aan alle specificaties voldeden maar niet goed werkten.

Pas toen hij in aanraking kwam met Best Value Procurement (BVP) zag hij dat het ook anders kan. Dit is een inkoopmethodiek waarin niet controleren en beheren van aanbieders centraal staat maar loslaten en vertrouwen. De opdrachtgever geeft de doelstelling aan en vervolgens krijgt de aanbieder de gelegenheid om zijn voorstel voor de oplossing van het probleem te geven. “Hiermee kan hij zich onderscheiden van andere aannemers en aantonen dat hij de expert is.”

Sjoerd Posthuma geeft zijn presentatie over BVP tijdens het plenaire gedeelte van een bijeenkomst over innovatieve vormen van aanbesteden en innovatieve contractvormen in de infrasector. De middag is georganiseerd door Stadswerk Noord, NL ingenieurs Noord en het Platform Infra Noord van Bouwend Nederland, in samenwerking met de Noordelijke Regieraad Bouw. Zo’n tachtig mensen, voor het overgrote deel afkomstig van gemeenten, infrabedrijven en ingenieursbureaus, bezoeken de bijeenkomst in het Infrahuis in Groningen.

Maximale innovatie
Tijdens één van deze workshops blijkt dat Susan van Hes, projectleider Waterschap Noorderzijlvest, al even enthousiast is over BVP als Posthuma. “BVP is bij ons via projectleiders binnengekomen en werd daarna steeds meer omarmd door het management. Het leeft nu echt binnen ons waterschap.”

Tijdens de workshop draait het vooral om de aanleg van vispassages. BVP is volgens haar zeer geschikt voor dit project omdat hiervoor diverse technieken mogelijk zijn. “Noorderzijlvest wist zelf de ultieme oplossing niet. Door BVP geef je ruimte voor maximale innovatie. Onze uiteindelijke keuze voor een opdrachtnemer is minder afhankelijk van de aangeboden prijs, maar veel meer van het geboden vertrouwen en de beschreven kwaliteit van de oplossing.”

Een andere vorm van innovatief aanbesteden komt aan bod bij de workshop over de concurrentiegerichte dialoog (CGD) bij de wegomlegging van de N355 tussen Zuidhorn en Noordhorn en de reconstructie van de vaarweg Lemmer-Delfzijl. Bij deze CGD bleven na een eerste selectieronde tien deelnemers/marktpartijen over. Daarna volgden twee dialoogrondes waarbij telkens partijen afvielen.

'Het proces kan beter'
Tijdens de eerste dialoogronde werd de EMVI-score (economisch meest voordelige inschrijving: hierbij wordt niet alleen naar de prijs gekeken maar ook naar andere factoren) vastgesteld. Punten waarop gescoord kon worden, waren onder andere vormgeving, planning, procesmanagement en duurzaamheid. Vervolgens was er een tweede dialoogronde. Na afronding van de dialoogrondes kregen de overgebleven partijen een bestek waarop ze konden inschrijven en werd de opdracht gegund.

Volgens Bart Koster, die bij deze workshop een presentatie geeft, biedt de CGD als voordeel dat je met de markt in gesprek gaat over het werk. Er komen meerdere oplossingen naar voren waar de opdrachtgever nog invloed op kan uitoefenen. Nadeel van de concurrentiegerichte dialoog is dat de procedure veel tijd in beslag neemt. Verder zijn de kosten hoog, aldus de ambtenaar van de afdeling Beton- en Waterbouw van de provincie Groningen aan. Samengevat: “We zijn enthousiast over de uitkomst, maar het proces kan beter.”

Louis Luitjes, commercieel directeur van adviesbureau Arcadis en discussieleider tijdens één van de workshops, sluit hierbij aan tijdens het plenaire slot van de middag. Hij geeft aan dat innovatieve aanbestedings- en contractvormen niet het doel maar een middel zijn. “Soms gaan we er te makkelijk in mee. We moeten het onszelf ook niet moeilijker maken dan nodig is.”

Partners